Çocuklarda alerjiyi tetikleyen 8 önemli etken
Doğanın canlandığı ve havaların ısındığı bahar ayları, bazı çocuklar için alerji mevsiminin başlangıcı anlamına geliyor. Bu dönemde artan polen ve çevresel etkenler, çocuklarda alerjik şikâyetlerin belirgin şekilde artmasına neden olabiliyor. Çocuklarda en sık burun akıntısı, burun kaşıntısı, burun tıkanıklığı, hapşırık, gözlerde kaşıntı ve sulanma gibi belirtiler görülüyor. Bu tablo, halk arasında saman nezlesi olarak bilinen mevsimsel alerjik rinitten kaynaklanabiliyor.
Çocuk İmmünolojisi ve Alerji Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Gülfer Mehtap Yazıcıoğlu, bahar alerjisinin sadece polenlerden ibaret olmadığını belirtiyor. “Küf sporları, ev içi alerjenler, böcek sokmaları ve güneş maruziyeti de alerjik reaksiyonları tetikleyebiliyor. Bahar aylarında artan bitki ve böcek temasının yanı sıra güneşe maruz kalmak, bazı çocuklarda ciltte kaşıntılı döküntüler, kızarıklık ve kabarıklık şeklinde alerjik reaksiyonlara yol açabiliyor. Bu nedenle, bahar aylarında çocuklarda oluşan şikayetlerin doğru değerlendirilmesi ve gerektiğinde bir uzmana başvurulması son derece önemli” diyor.
Polenler
Ağaç, çim ve yabani ot polenleri bahar alerjilerinin en yaygın nedenini oluşturuyor. Ülkemizde polen alerjisi belirtileri genellikle ilkbaharda başlıyor. İlkbaharda ağaç ve çim polenleri, yaz sonu ve sonbahar başında ise yabani ot polenleri öne çıkıyor. Sabah saatlerinde yabani ot polenleri yoğunluğu en yüksek seviyeye ulaşıyor. Buna karşılık, ağaç ve çim polenleri ise genellikle öğleden sonra ve akşam saatlerinde daha yoğun. Sıcak ve rüzgarlı günlerde polen miktarı hızla artıyor. Yağmur polenleri geçici olarak temizlese de yağmur sonrasında miktar yeniden yükseliyor.
Nasıl önlem almalı?
- Hava durumu uygulamalarından polen uyarılarını takip edin.
- Polenin yoğun olduğu saatlerde ve rüzgarlı havalarda dışarı çıkarmayın. Mecbursanız kısa süre kalın.
- Dışarıdan eve döndüğünüzde kıyafetlerini değiştirin ve duş aldırın.
- Dışarı çıkarken gözlük ve maske kullanın.
- Evde camları kapalı tutun; mümkünse polen filtreli klima, hava temizleyici veya HEPA filtreli süpürge kullanın.
- Çim biçildikten sonraki 1-2 saat polen yoğunluğu en yüksektir. Evde kalın ve pencereleri kapalı tutun.
Küf sporları
Sıcaklıkların artması, yağışların çoğalması, kıştan kalan ve çürüyen bitki atıkları nedeniyle küf sporları belirgin şekilde artıyor. Bu mikroskobik sporlar, bazı dönemlerde polenlerden bile daha yüksek seviyelere ulaşabiliyor. Alerji, astım ile solunum yolu şikayetlerini tetikleyebiliyor. Küf sporları özellikle nemli toprakta, ıslak yaprak yığınlarında ve ev içindeki nemli ortamlarda kolayca çoğalabiliyor.
Nasıl önlem almalı?
- Evinizi iyi havalandırın. Odalardaki nemi yüze 50’nin altında tutun. Su sızıntılarını giderin.
- HEPA filtreli hava temizleyiciler kullanın.
- Dışarıda nemli ortamlarda uzun süre kalmamasına dikkat edin. Gerekiyorsa maskeden faydalanın.
- Bahçe işlerinde çürümüş yapraklarla temas ederken dikkatli olun.
Evcil hayvan tüyleri
Havanın ısınmasıyla birçok evcil hayvan kışlık tüylerini döküyor; bu da ev ortamındaki alerjen miktarını artırıyor.
Nasıl önlem almalı?
- Evcil hayvanları düzenli tarayın ve tüylerini toplayın.
- Evde tüy birikmesini azaltmak için sık sık süpürün. HEPA filtreli süpürge tercih edin.
- Evcil hayvanları yatak odası gibi sık kullanılan alanlardan uzak tutun.
- Ellerini sık yıkayın ve evcil hayvanlarla temastan sonra yüzüne dokunmamasına özen gösterin.
Toz akarları
Toz akarları yıl boyunca evde bulunuyor, ancak bahar temizliği sırasında havaya karışan toz alerji belirtilerini artırabiliyor.
Nasıl önlem almalı?
- Bahar temizliği sırasında tozlu alanlardan uzak tutun veya evde bulunmamasına dikkat edin.
- Yatak çarşafları, yastık kılıfları ve nevresimleri haftalık olarak 60°c’de yıkayın ve sıcak kurutucuda kurutun.
- Yatak ve yorganları alerjenlere dayanıklı kılıflarla kaplayın.
- Halı, perde ve koltukları sık süpürün; hepa filtreli süpürge kullanın.
- Ev içindeki nemi düşük tutmak için nem giderici veya klimalardan destek alın.
- Odasında fazla toz tutan eşya bulundurmayın.
Temizlik ürünleri
Bahar temizliği sırasında kullanılan bazı kimyasal temizlik ürünleri de alerjiyi tetikleyebiliyor. Temizlik ürünleri çocuklarda gözlerde kaşıntı, burun akıntısı ve solunum yollarında tahrişe neden olabiliyor.
Nasıl önlem almalı?
- Mümkünse doğal, kimyasal içermeyen temizlik ürünleri kullanın.
- Temizlik yaparken çocuğunuzun o odada bulunmamasına dikkat edin.
- Temizlik sırasında evin iyi havalandırılmasını sağlayın.
Böcek ısırıkları ve sokmaları
Bahar ve yaz aylarında artan arı, sivrisinek ve diğer böcek sokmaları bazı çocuklarda alerjik reaksiyonlar oluşturabiliyor. Böcek ısırığı sonrasında alerjik belirtiler ortaya çıkarsa hemen sağlık kuruluşuna başvurmak büyük önem taşıyor.
Nasıl önlem almalı?
- Böcek yoğunluğu olan alanlarda uzun süre kalmamasına özen gösterin.
- Açık havada uzun kollu giysiler ve kapalı ayakkabılar tercih edin.
- Arı veya böcek yuvalarına yakın durmamasına dikkat edin.
- Arı sokmasına bağlı ciddi alerji (anafilaksi) riski varsa, doktor önerisiyle acil kullanım için yanınızda mutlaka adrenalin oto-enjektörü bulundurun.
Güneş ışınları
Genellikle ilkbahar veya yaz başında açık havada zaman geçirdikten sonra güneşe maruz kalan bölgelerde ciltte kızarıklık, kaşıntı ve farklı görünümlerde lezyonlar oluşabiliyor. Bu durum çocuklarda rahatsızlık oluşturabiliyor ve yaşam kalitesini düşürebiliyor.
Nasıl önlem almalı?
- Güneşli saatlerde dışarıda uzun süre kalmamasına özen gösterin.
- Güneşe maruz kalacak olan cilt bölgelerini koruyucu giysilerle örtün; şapka kullanın.
- Güneş kremiyle cildini zararlı UV ışınlarından koruyun; SPF 30 veya üzeri tercih edin.
Bitkiler
Bazı çocuklarda bitkilere temas sonrasında ciltte kaşıntılı, kabarık ve kızarıklık şeklinde döküntüler, bazen içi su dolu kabarcıklarla seyreden temas egzaması (kontakt dermatit) gelişebiliyor. Temas sonrası ciltte döküntü oluşursa, gerekirse hekim kontrolünde uygun kremler veya ilaçlar kullanılmalı.
Nasıl önlem almalı?
- Çimenlere temas edecekse; parka, okul bahçesine veya ormanlık alana gitmeden önce uzun kollu giysiler giydirin.
- Bahçede veya doğada oynadıktan sonra ellerini ve cildin açıkta kalan bölgelerini yıkayın.
