Park gibi ortak kullanım alanlarında bulaş riski yüksek
Yaz mevsiminde artan hava sıcaklıkları, çocukların daha fazla dışarıda vakit geçirmesi, havuz ve deniz kullanımı ile açıkta satılan gıdaların daha sık tüketilmesi, ishal enfeksiyonlarında belirgin bir artışa neden oluyor. Özellikle küçük yaş grubundaki çocuklarda görülen ishal, çoğu zaman hafif seyretse de bazı durumlarda ciddi sıvı kaybına yol açarak hastanede tedavi gerektirebiliyor.
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Nisa Eda Çullas İlarslan, basit hijyen önlemleriyle ishal vakalarının önemli ölçüde önlenebileceği konusunda bilgi verdi:
Yaz aylarında görülen ishallerin büyük bölümü bakteri, virüs ve parazitlerin neden olduğu enfeksiyonlardan kaynaklanmaktadır. Sıcak havalarda bu mikroorganizmaların daha kolay çoğalması, uygun koşullarda saklanmayan gıdaların tüketilmesi, iyi yıkanmamış meyve ve sebzeler ile temiz olmayan su kaynakları enfeksiyon riskini artırmaktadır. Çocukların park, piknik, havuz ve deniz gibi ortak kullanım alanlarında daha fazla zaman geçirmesi de bulaş ihtimalini yükseltmektedir. Özellikle küçük çocukların ellerini ve oyuncaklarını ağızlarına götürme alışkanlığı, mikropların kolayca yayılmasına neden olabilmektedir.
Kış aylarında ishaller daha çok virüslere bağlı görülürken, yaz mevsiminde bakteriyel ve paraziter enfeksiyonlar daha sık karşımıza çıkmaktadır. Rotavirüs, norovirüs ve adenovirüs en sık görülen viral etkenler arasında yer alırken; Salmonella, Campylobacter, Shigella ve bazı Escherichia coli (E.coli) türleri bakteriyel ishallerin önemli nedenlerini oluşturmaktadır. Giardia ve Entamoeba histolytica ise yaz aylarında görülen paraziter bağırsak enfeksiyonlarının başlıca etkenleri arasında bulunmaktadır.
12 önemli belirtiyi hafife almayın!
Çocukluk çağı ishallerinin büyük bölümü birkaç gün içinde uygun sıvı desteği ve beslenmeyle düzelmektedir. Ancak bazı belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden bir çocuk hekimine başvurulması gerekir:
- Ağız kuruluğu
- Ağlarken gözyaşı olmaması
- Gözlerde çöküklük
- İdrar miktarında azalma
- Aşırı uyku hali
- Tekrarlayan kusmalar
- Yüksek ateş
- Şiddetli karın ağrısı ve karında şişlik
- Dışkıda kan görülmesi
- Ağızdan sıvı alımının reddedilmesi
- Altı aydan küçük bebeklerde görülen ishal
- Kronik hastalığı bulunan çocuklarda gelişen ishal
Ve yedi günden uzun süren şikâyetler mutlaka hekim değerlendirmesi gerektirmektedir. Çocuklarda ishalin en önemli riski ise sıvı kaybı olmasıdır.
Her ishalde antibiyotik kullanılmamalı
Çocuklarda görülen ishallerin büyük çoğunluğu viral enfeksiyonlara bağlı geliştiği için antibiyotik tedavisi gerektirmemektedir. Antibiyotiklerin gereksiz kullanımı, bağırsak florasının bozulmasına, antibiyotik direncinin gelişmesine ve ishal süresinin uzamasına neden oluyor. Bu nedenle antibiyotik kullanımına yalnızca hekim karar vermelidir.
İshal tedavisinde en önemli yaklaşım ise çocuğun kaybettiği sıvı ve minerallerin yerine konulmasıdır. Anne sütü alan bebeklerde emzirmeye devam edin ve daha sık emzirin. Daha büyük çocuklarda ise yeterli sıvı alımı sağlayın. Yaşına uygun normal beslenmeye devam edin. Kusmanın eşlik ettiği durumlarda ise az miktarda ve sık aralıklarla beslenme tercih edin. Sıvı ve elektrolit kayıplarının yerine konulmasında oral rehidrasyon solüsyonları (ORS) önemli bir tedavi desteği sağlamaktadır.
Beslenme tedavinin önemli bir parçası
İshal sırasında çocukların beslenmesi tamamen kesilmemelidir. Sindirimi kolay besinlerin tercih edilmesi gerekmektedir. Yoğurt, pirinç lapası, makarna, haşlanmış patates, muz, şeftali, az yağlı et ve hafif sebze yemekleri uygun seçenekler arasında yer alıyor. Buna karşılık aşırı yağlı, baharatlı ve rafine şeker içeren gıdalardan uzak durulması gerekir. Hazır meyve suları ve gazlı içecekler ise sıvı ihtiyacını karşılamak yerine ishali artırabileceği için önerilmemektedir.
Havuz hijyenine dikkat!
Yaz aylarında ortak kullanılan havuzlar da bağırsak enfeksiyonlarının yayılmasına zemin hazırlıyor. Dışkıyla kirlenen havuz suyunun yutulması sonucu enfeksiyonlar gelişebiliyor. Bu nedenle çocuklara havuz suyunu yutmamaları öğretilmeli. Havuza girmeden önce ve çıktıktan sonra mutlaka duş alınmalı. Havuzların düzenli dezenfekte edildiğinden emin olunmalı. Özellikle bebeklerde ortak havuz kullanımından mümkün olduğunca kaçınılması önerilmektedir.
Deniz suyu ise geniş hacmi nedeniyle genellikle daha düşük bulaş riski taşıyor. Ancak kanalizasyon karışan veya kirli olduğu bilinen bölgelerde denize girmemek gerekiyor. Ayrıca ishal geçiren çocuklar hem hastalık süresince hem de iyileştikten sonraki birkaç gün boyunca havuz ve denize girmemeli.
El yıkamak en etkili korunma yöntemi
Yaz ishallerinden korunmanın en etkili yolu el hijyenidir. Ellerin yemek hazırlamadan önce ve sonra, yemek yemeden önce, tuvalet sonrası, dışarıdan gelindiğinde ve hayvanlarla temas sonrasında en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanması gerekiyor.
Güvenilir içme suyu tüketin. Açıkta satılan gıdalardan uzak durun. Çiğ veya az pişmiş et ve süt ürünleri tüketmeyin. Meyve ve sebzelerİ iyice yıkayın. Ayrıca ilk 6 ay yalnızca anne sütüyle beslenmek ve bebeklik döneminde uygulanan rotavirüs aşısı, ağır seyreden ishal enfeksiyonlarına karşı koruma sağlamaktadır.
Çocukluk çağı ishallerinin büyük bölümü doğru hijyen uygulamaları, güvenli gıda tüketimi ve yeterli sıvı desteği ile önlenebiliyor. Ancak küçük bebeklerde ve kronik hastalığı bulunan olan çocuklarda sıvı kaybı hızla ilerleyebiliyor. Belirtiler yakından takip edilmeli ve vakit kaybetmeden çocuk hekimine başvurulmalı.
