Beyin hayat boyu gelişen ve değişen bir organ
Meditasyon, ruh ve bedenin eş zamanlı olarak fayda gördüğü bir zihinsel eğitim tekniği olarak tanımlanıyor. Bilinen etkisi, stresi azaltmak olan bu tekniğin oldukça köklü bir geçmişi var. Meditasyonun düzenli uygulamak, stres hormonlarını azaltıyor. Beynin odaklanma, hafıza ve duygusal dengeyle ilişkili bölgelerinde olumlu değişimler sağlayabiliyor.
Bilimsel araştırmalar, günde sadece birkaç dakikalık meditasyon yapmanın bile zihinsel dayanıklılığı artırıp kaygıyı azaltabileceğini ortaya koyuyor. Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sevin Balkan, meditasyonun beyindeki etkilerini anlattı:
1400 gr kadar ağırlığı olan ve yaklaşık 86 milyar nöron içeren beyin çok eşsiz bir organdır. Önceden sanılanın aksine; beyin esnektir ve yaşam boyu yaptığımız her şeye ve yaşadığımız her deneyime cevaben beyindeki nöronlar birbirleriyle yeni bağlantılar kurabilmekte, hatta yeni nöronlar oluşabilmektedir. Yani beyin hayat boyu gelişip, değişebiliyor. Buna nöroplastisite deniyor. Bunun sayesinde sinir sistemi çevresel değişimlere uyum gösterebilme yeteneği sağlamakta. Birçok meditasyon tipi içinde en çok ‘farkındalık meditasyonu’ (mindfulness meditation) bu araştırmalarda kullanılmaktadır.
1-Stres, anksiyete ve panik bozukluğunu azaltıyor
Meditasyon tüm toplumlarda stresi azaltmak amacıyla yapılmaktadır. 2017’de 45 çalışmanın gözden geçirilmesiyle meditasyonun farklı formlarının stresin fizyolojik göstergelerini azaltabildiği saptanmıştır. Ayrıca stresle ifibromiyalji, huzursuz bağırsak sendromu, travma sonrası stres bozukluğu gibi sorunlarda meditasyonun semptomları azalttığı ortaya çıktı. Anksiyete de üzerinde çok çalışılan bir konu. 8 haftalık bir meditasyonun bile olumlu etkisi gösterilmiştir.
2-Dikkat ve konsantrasyonu artırıyor
Düzenli meditasyon; dikkat, konsantrasyon, odaklanma, planlama, kişinin kendini kontrol edebilmesi ve farkındalık gibi yetenekleri geliştirir. Sosyal duyguları yorumlama alanı gelişerek empati ve anlayışı artırır. Araştırmalar, meditasyon yapan kişilerin ön beyin bölgesinde nöronal hücre gövdelerinin çoğunu içeren gri cevherde kalınlaşmaya neden olduğunu gösteriyor. 2019’da gerçekleştirilen bir çalışmada, 153 kişide yapılan 2 haftalık farkındalık meditasyonu ile yalnızlık duygusunun azaldığı ve sosyal iletişimin arttığı gösterilmiştir.
3-Stres tepkilerini azaltıyor
Meditasyon ile korku, kaygı veya öfke gibi duygular daha yönetilebilir hale geliyor. Bu etkiler için beyinde amigdala bölgesinde araştırmalar yapıldı. Stres altında aktif olan bu bölgenin hacminin 8 haftalık bir meditasyon ile küçülebildiği saptanmıştır.
4-Öğrenme, bellek, ruhsal denge ve motivasyonu artırıyor
Hipokampus bellek ve öğrenmenin ana merkezidir. Hipokampusta stresle vücutta artan kortizolun bağlandığı reseptörler var. Bu etkileşim nörotoksisiteye neden olarak hücrelere zarar veriyor. Ve hipokampusun küçülmesine neden oluyor. Birçok MR araştırması meditasyonun hipokampusta gri cevher yoğunluğunu artırdığını ve kalınlaştırdığını gösteriyor. Ön beyin ve amigdala dengesini olumlu etkilediğini ortaya koyuyor.
Meditasyonun bu etkilerinin görülebilmesi için günde 10-30 dakika, haftada 5-7 gün ve en az 8 hafta yapılması önerilmektedir.
