Kendi kendine yemek yedi
ABD’de geliştirilen deneysel bir beyin-bilgisayar arayüzü, göğsünden aşağısı felç olan bir hastanın yeniden kolunu hareket ettirmesine ve dokunma hissinin bir bölümünü geri kazanmasına yardımcı oldu. Nature Medicine’da yayımlanan çalışma, nöroteknoloji alanında önemli bir bilimsel adım olarak değerlendiriliyor.
New York’taki Feinstein Institutes for Medical Research araştırmacıları, ‘çift yönlü sinir bypass’ı adı verilen deneysel sistemi bir hasta üzerinde denedi. Çoğu beyin-bilgisayar arayüzü yalnızca beynin hareket komutlarını okuyarak bunları bilgisayar ya da kas uyarım sistemlerine aktarıyor. Yeni geliştirilen sistem ise bunun ötesine geçerek iki yönlü iletişim kuruyor.
Araştırmacılar, beynin hareket etme isteğini algılayan sinyalleri yapay zeka destekli algoritmalarla çözümlüyor. Bu bu sinyalleri elektriksel uyarılar aracılığıyla kaslara iletiyor. Aynı anda eldeki temas sensörlerinden gelen bilgiler de beynin duyusal bölgelerine aktarılıyor. Böylece kullanıcı yalnızca hareket etmiyor, aynı zamanda temas hissinin bir kısmını da algılayabiliyor.
Süreç 2021’de başladı
Çalışmaya, 2020 yılında geçirdiği dalış kazası sonrası ciddi omurilik yaralanması yaşayan Keith Thomas katıldı. Araştırma kapsamında beynine mikroelektrot dizileri yerleştirilen Thomas, yaklaşık 35 hafta süren rehabilitasyon ve eğitim programı aldı.
Süreç sonunda hastanın üst ekstremite fonksiyonlarında belirgin ilerleme kaydedildi. Araştırmacılar, sağ kol gücünde yaklaşık yüzde 86, sol kol gücünde ise yüzde 62 artış ölçtüklerini bildirdi. Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, hastanın günlük yaşam aktivitelerini yeniden gerçekleştirebilmesi oldu.
Keith Thomas, sistem sayesinde kendi başına yemek yiyebildi. Bardaktan su içebildi, yüzüne dokunabildi ve oldukça hassas nesneleri kontrollü biçimde kavrayabildi. Boş yumurta kabuklarını kırmadan kaldırabilmesi de sistemin ince motor becerileri desteklediğini gösteriyor.
Araştırmacılar ayrıca, bazı kazanımların sistem kapatıldıktan sonra da kısmen devam ettiğini belirtiyor. Ve bunun sinir sistemindeki yeniden yapılanmayı destekleyebileceğine işaret ettiğini belirtiyor. Ancak bu etkinin doğrulanması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğu vurgulanıyor.
Henüz rutin tedavi değil
Uzmanlar, sonuçların heyecan verici olmasına rağmen teknolojinin henüz deneysel aşamada olduğunun altını çiziyor. Çalışma yalnızca tek bir katılımcı üzerinde gerçekleşti. Yöntemin güvenliği ve etkinliğinin farklı hasta gruplarında doğrulanması gerekiyor. Mevcut bulgular, felç tedavisinde kesin bir çözüm anlamına gelmiyor. Ancak gelecekte nöroprotez teknolojileri için önemli bir kilometre taşı oluşturuyor.
Photo credit: Northwell Health
