Risk 4 kata kadar çıkabiliyor
Çocukluk çağının en yaygın enfeksiyon hastalıkları arasında yer alan idrar yolu enfeksiyonları, zamanında tedavi edilmediğinde kalıcı sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Çocuk Nefrolojisi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Neşe Karaaslan Bıyıklı, “Bu hastalık, ateş şikayetiyle sağlık kuruluşuna başvuran 2 yaş altındaki çocuklarda yüzde 1-16 oranında tespit ediliyor. Daha büyük çocuklarda ise bu oran yaklaşık yüzde 8’e ulaşıyor. Kız çocukları erkek çocuklarına göre 2-4 kat daha fazla risk altında. Erken tanı ve tedavinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor” diyor. Karaaslan, ailelere şu bilgileri verdi:
Özellikle böbreklere ulaşan enfeksiyonlar, ilerleyen yıllarda hipertansiyon ile böbrek yetersizliği riskini artırabiliyor. Bebek ve küçük çocuklarda her zaman belirgin belirtilerle ortaya çıkmıyor. Ateş, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve idrarın renginde değişiklik şikayet arasında. Ayrıca kusma, iştahsızlık ve karın ağrısı da enfeksiyonun habercisi. Nedeni açıklanamayan yakınmalarda idrar tahlili ve kültürüyle değerlendirme büyük önem taşıyor.
Her 10 çocuğun 3’ünde idrar reflüsü var
Mikroplar genellikle idrar çıkış bölgesinden vücuda girerek mesaneye ve böbreklere kadar ilerleyebiliyor. Genital bölge hijyenine dikkat edilmemesi, yenidoğanlarda bezin uzun süre değiştirilmemesi, pişik, ishal ve parazitler hastalığın ortaya çıkmasını kolaylaştırabiliyor. Kız çocuklarında idrar kanalının kısa olması riski artırırken, erkek çocuklarda sünnet derisi veya penis ucundaki darlıklar idrar akışını zorlaştırabiliyor. Üriner sistemdeki anatomik ya da nörolojik bozukluklar, taş oluşumu ve vezikoüreteral reflü de önemli risk faktörleri arasında yer alıyor. Mesanedeki idrarın böbreklere doğru geri kaçması olarak tanımlanan vezikoüreteral reflü, idrar yolu enfeksiyonu geçiren çocukların yaklaşık yüzde 30’unda görülüyor.
Kız çocuklarında tekrarlama riski yüzde 60’a ulaşabiliyor
İlk enfeksiyonun ardından erkek çocuklarda yüzde 20 ila 30, kız çocuklarında ise yüzde 40 ila 60 oranında tekrar görülebiliyor. Bu nedenle idrar yolu enfeksiyonu geçiren çocukların altta yatan nedenler açısından mutlaka değerlendirilmesi gerekiyor. Bu çocukların yaklaşık yarısında idrar yollarına ilişkin yapısal sorunlar bulunabiliyor. Kaçak, darlık veya taş gibi problemler enfeksiyonların tekrarlamasına yol açıyor. Mesane ve bağırsak fonksiyon bozuklukları da tedavi başarısını olumsuz etkileyebiliyor. Enfeksiyonun böbreklerde hasar bırakması durumunda ise böbrek gelişiminde sorunlar, yüksek tansiyon ve böbrek yetersizliği gibi ciddi sağlık problemleri ortaya çıkabiliyor. Ayrıca kız çocuklarında çocukluk çağında geçirilen enfeksiyonlar ilerleyen yıllarda, özellikle adet dönemleri ve gebelikte yeniden görülebiliyor hatta gebelik zehirlenmesi riskini de artırabiliyor.
İdrar tahlili tek başına yeterli olmayabilir
Özellikle altta yatan anatomik sorunların ve olası böbrek hasarının araştırılması kritik. Böbrek ve mesane ultrasonografisi temel değerlendirmeler. Bazı çocuklarda böbrek sintigrafisi yapılabiliyor. Hatta böbrek hasarı riski, aile öyküsü ve klinik bulgulara göre işeme sistografisine başvurulabiliyor. Gerektiğinde MR ürografi, bilgisayarlı tomografi, MAG3 ve ürodinami gibi ileri tetkikler de kullanılabiliyor. Tedavide ise uygun antibiyotiğin doğru doz ve sürede kullanılması çok kıymetli. Bazı çocuklarda ağızdan tedavi yeterli olurken, gerekli durumlarda enjeksiyon tedavisi ihtiyacı da doğabilir.
Genital bölgede ıslak mendil kullanmayın
Çocukların yeterli miktarda su tüketmesi ve kabızlık sorununun kontrol altına alınması riski azaltıyor. Bez kullanan çocuklarda bezlerin sık değiştirilmesi ve mümkün olduğunca uzun süre bez kullanımından kaçınılması gerekiyor. Kız çocuklarında genital bölgenin önden arkaya doğru temizlenmesi şart. Erkek çocuklarda ise penis çevresinin dikkatli şekilde yıkanması önemli. Ayrıca bu bölgelerin temizliğinde yalnızca su kullanılmasının yeterli olduğu bilinmeli. Özel bakım ürünleri ve ıslak mendiller genital bölgenin doğal yapısını bozabilir. Ek olarak uzun süre köpüklü banyolardan kaçının. Pamuklu iç çamaşırı tercih edin. İç çamaşırlarını günlük değiştirin ve idrarın uzun süre tutulmaması da dikkat edin.
