Çevresel faktörler etkili
Yumurtalık rezervi kadının doğurganlık kapasitesini belirleyen en önemli faktörlerden biri. Yaşla birlikte azalması beklenen yumurtalık rezervi, özellikle son yıllarda 20 yaşlardaki kadınlarda da gözleniyor.
Kadın Hastalıkları Doğum, Tüp Bebek Uzmanı Op. Dr. Zeki Salar, erken dönemde fark edilmeyen bu durumun hem doğurganlık kaybına hem de erken menopoza yol açabileceğini söylüyor.
Ailede erken menopoz öyküsü varsa dikkat
Yumurtalık rezervindeki azalma sadece yaşla sınırlandırılmamalı. Genetik yatkınlık, çevresel etkenler ve stresli yaşam tarzı da bu süreci hızlandırabiliyor. Bir kız çocuğu yaklaşık 1-2 milyon yumurtayla dünyaya geliyor. Bu sayı ergenlikte 300-400 bine düşüyor ve yaşla birlikte azalmaya devam ediyor. Ancak kadınlarda yumurta üretimi sürekli olmadığından, bu azalma doğurganlık sürecinin de doğal sınırlayıcısı oluyor. Eskiden 35 yaş civarında görmeye alışık olduğumuz yumurta azalmasını artık 20’li yaşlarda bile görebiliyoruz. Özellikle ailesinde erken menopoz öyküsü olan kadınların yıllık kontrollerini aksatmaması çok önemli.
Vücudun verdiği sinyallere karşı uyanık olun
En net göstergelerden biri adet düzenidir. 28-30 gün olan döngüler 21 güne düşerse, bu durum mutlaka araştırılmalı. Yumurtalık rezervindeki azalma, çoğu zaman sessiz ilerlese de bazı erken uyarı sinyalleriyle kendini gösterebiliyor. Adet döngüsünün sıklaşması, ateş basmaları, duygusal dalgalanmalar ve yorgunluk bu belirtiler arasında. Ancak birçok kadın bu şikayetleri fark etse de günlük yaşamın içinde göz ardı edebiliyor.
Her düşük rezerv kısırlığı göstermez
Yumurtalık rezervindeki düşme doğal olarak doğurganlığı etkilese de her zaman doğrudan kısırlık anlamına gelmiyor. Bu durum elbette, gebelik ihtimalini ve sağlıklı embriyo oluşumunu olumsuz etkileyebiliyor. Çünkü yumurtaların sayısıyla birlikte kalitesi de düşüyor. Bu nedenle özellikle bebek sahibi olmak isteyen kadınların zaman kaybetmeden yumurta dondurma gibi koruyucu yöntemleri tercih etmeleri gerekiyor.
Tıbbi destek için geç kalmayın
Tedavi yöntemleri var ama geç kalmamak gerekiyor. Bu yöntemlerin başında yumurta dondurma, tüp bebek ve bazı durumlarda uygulanan PRP ve kök hücre tedavileri geliyor. Ancak bu yöntemlerin herkeste etkili olamayacağını, kişiye özel planlama gerektiği de unutulmamalı. PRP ya da kök hücre tedavileri bazı hastalarda işe yarayabiliyor. Ama burada esas olan geç kalmadan harekete geçmek. Her kadının, özellikle 35 yaş öncesinde, gelecekte anne olma planı varsa bir uzmana danışarak değerlendirme yaptırmaları önemli. Ayrıca dengeli beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, stresi yönetebilmek, kimyasallardan ve radyasyondan uzak durmak da doğurganlık üzerinde doğrudan etkili olabildiği için bunlara da dikkat etmek gerekiyor.
